Slapen als onze voorouders: de tweefasen slaap uitgelegd

Je hebt het vast vaak gehoord: je moet minimaal acht uur achter elkaar slapen voor een goede nachtrust. Maar wat als dat helemaal niet zo vanzelfsprekend is? Steeds meer inzichten laten zien dat mensen vroeger heel anders sliepen dan jij waarschijnlijk gewend bent. Het idee van één lange nacht slaap is namelijk relatief nieuw. In deze blog ontdek je hoe het slaappatroon van vroeger eruitzag, wat de wetenschap over deze zogenaamde tweefasen slaap zegt en wat jij ermee kunt doen.

Hoe mensen vroeger sliepen

Voor de moderne tijd was slapen vaak opgesplitst in twee delen, de zogenoemde tweefasen slaap. Je ging na zonsondergang naar bed, sliep een paar uur, werd vervolgens wakker en viel daarna weer in slaap tot de ochtend.

Dit ritme zag er ongeveer zo uit:

• Eerste slaapperiode van 3 tot 4 uur
• Een rustige waakfase midden in de nacht
• Tweede slaapperiode tot zonsopgang

Tijdens die wakkere periode deden mensen rustige activiteiten zoals lezen, nadenken of bidden. Het was een normaal en geaccepteerd onderdeel van de nacht.

Waarom jij nu anders slaapt

De manier waarop je vandaag slaapt, is sterk beïnvloed door kunstlicht. Sinds de komst van straatverlichting en later elektrische verlichting zijn je avonden langer geworden.

Daardoor:

• Ga je later naar bed
• Wordt je slaap korter en compacter
• Verdwijnt de natuurlijke onderbreking in de nacht

Daarnaast worden matrassen en toppers gemaakt om je ultiem comfort te bieden. Je lichaam heeft zich aangepast aan deze moderne levensstijl, maar dat betekent niet per se dat het de enige “juiste” manier is.

Moet je je zorgen maken als je ’s nachts wakker wordt?

Kort gezegd: niet per se.

Als je midden in de nacht wakker wordt, hoeft dat geen probleem te zijn. Het kan zelfs een natuurlijk ritme zijn dat nog in je lichaam zit. Het belangrijkste is hoe je je overdag voelt:

• Ben je uitgerust? Dan zit je waarschijnlijk goed
• Ben je moe en prikkelbaar? Dan is je slaapkwaliteit mogelijk onvoldoende

Het idee dat je per se acht uur onafgebroken moet slapen, is dus minder zwart-wit dan vaak wordt gedacht.

Kun je dit slaappatroon toepassen in je eigen leven?

In de praktijk is het lastig om volledig terug te gaan naar een tweefasen-slaap. Je dagelijkse verplichtingen, werk en sociale leven zijn afgestemd op één aaneengesloten nacht.

Toch kun je er wel iets van meenemen:

• Accepteer dat kort wakker worden normaal kan zijn
• Vermijd fel licht als je ’s nachts wakker ligt
• Gebruik dat moment eventueel voor ontspanning in plaats van stress

Door flexibeler naar je slaap te kijken, kun je beter omgaan met onderbrekingen in de nacht.

Conclusie: jouw slaap hoeft niet perfect aaneengesloten te zijn

De tweefasen slaap van vroeger laat zien dat één lange, ononderbroken nacht niet de enige manier is om goed te slapen. Je lichaam is mogelijk gewend aan meer flexibiliteit dan je denkt.

In plaats van te focussen op “perfect slapen”, kun je beter luisteren naar je eigen ritme en behoeften. Zo werk je uiteindelijk aan een betere nachtrust – op een manier die bij jou past.